Poezye wydanie zupełne, krytyczne tom I/Przed sądem

<<< Dane tekstu >>>
Autor	Maria Konopnicka
Tytuł	Poezye wydanie zupełne, krytyczne
Podtytuł	Przed sądem
Pochodzenie	Poezye wydanie zupełne, krytyczne tom I
Data wydania	1915
Wydawnictwo	Nakład Gebethnera i Wolfa.
Drukarz	O. Gerbethner i Spółka
Miejsce wydania	Warszawa, Lublin, Łódź, Kraków
Link do strony indeksu

[243] LI. PRZED SĄDEM. Drobny, wychudły, z oczyma jasnemi, W których łzy wielkie i srebrne wzbierały I gasły w rzęsach spuszczonych ku ziemi, Blady, jak nędza, a tak jeszcze mały, Że mógł rozpłakać się i wołać: »matko!« Gdyby miał matkę... i mógł stroić psoty I pocałunków żądać i pieszczoty I spać na piersiach ojca... a tak drżący, Jak ptak wyjęty z gniazda i już mrący, Wiejski sierota stał w sądzie przed kratką. A dziwna była ta sala sądowa, Wielka i pusta i ciemna i chłodna I bezlitosna i łez ludzkich głodna I nigdy dla nich nie mająca słowa Miłości bratniej i taka surowa, Tak spiskująca ławkami w półkole Na ludzką nędzę i ludzką niedolę, Że Chrystus biały, co stał tam w pobliżu, Zdawał się cierpieć i drżeć na swym krzyżu. Przy winowajcy nie było nikogo... I któżby bronił dziecięcia nędzarzy? Chyba te wielkie dwie łzy, co po twarzy Leciały jakąś pełną iskier drogą, Chyba dzieciństwo, nędz pełne, sieroty [244] I chyba tylko promyczek ten złoty, Co mu przez okno upadał na głowę, Jakby Bóg gładził włosięta mu płowe. Wszedł sędzia, spojrzał i rzekł: »Gdzie rodzice?« »Nieznani« — odrzekł pan pisarz z powagą. Chłopiec wzniósł zgasłe, błękitne źrenice I ściągnął świtkę na pierś swoją nagą, Bo oto nagle, od jednego słowa Zjęło go zimno i pustka grobowa... Sędzia zadumał się, pochylił czoła I spytał znowu: »Czy w wiosce jest szkoła?« — »Nie«. — Pisarz zwykle chmurny był w urzędzie, Przytem — pytanie było jakoś dziwne... Wahał się chwilę, czy właściwem będzie Odpowiedź chłopca pisać w protokóle; Więc wyprostował palce swoje sztywne I bębnił z lekka po szarej bibule... A sędzia patrzył na drżącą dziecinę, Na ręce nagie, wychudłe i sine, Na pierś zapadłą i nędzne łachmany, Na blask tych oczu zmącony i szklany, Gdzie przecież mogły odbić się niebiosy... Na drobną główkę, gdzie myśl głucho śpiąca Nie znała światła innego prócz słońca I innych wrażeń ożywczych prócz rosy. I dziwnym cieniem zaszło mu oblicze I w piersi uczuł drżenie tajemnicze, Jakby ta sala pusta była tronem, Nad którym przyszłość z czołem zachmurzonem Zasiada, pełna klęsk i spustoszenia... I jakiemś grzmiącem i ogromnem słowem Oblicza plony na polu jałowem, Przed sąd wzywając całe pokolenia... I widział, jak szły gęste, ciemne tłumy I tamowały ruch globu w błękicie... [245] I spostrzegł, pełny trwogi i zadumy, Że były chmurą ogromną o świcie, Przez którą przebić nie mogło się słońce, I zmierzch nad ziemią trwał przez lat tysiące... Widział, że tłum ten — to siła stracona Dla wielkich celów i dążeń ludzkości, I czytał w groźnem spojrzeniu przyszłości, Że chce rachunku — z miljona... I ujrzał nagle, że wydziedziczeni Za społeczeństwa swego cierpią winy... I przerażony — posłyszał w przestrzeni Sądy — nad sprawą chłopczyny... — »Niechże was Chrystus — głos mówił — rozsądzi, Kto więcej winien: czy ten nieświadomy, Co drogi nie zna i w ciemnościach błądzi, Czy wy, co grube spisujecie tomy Karnej ustawy, a nie dbacie o to, By uczyć dziecię, które jest sierotą?... Niechże was Chrystus sądzi!« — Lecz krzyż czarny Stał nieruchomy i cichy na stole, Jako milczące wobec łez ołtarze... A sędzia powstał i szedł, gdzie pacholę Blade czekało na wyrok surowy, I dotknął ręką jego płowej głowy, I rzekł: »Pójdź, dziecię! ja cię uczyć każę!«