Poezye wydanie zupełne, krytyczne tom I/Echa majowe

<<< Dane tekstu >>>
Autor	Maria Konopnicka
Tytuł	Poezye wydanie zupełne, krytyczne
Podtytuł	Echa majowe
Pochodzenie	Poezye wydanie zupełne, krytyczne tom I
Data wydania	1915
Wydawnictwo	Nakład Gebethnera i Wolfa.
Drukarz	O. Gerbethner i Spółka
Miejsce wydania	Warszawa, Lublin, Łódź, Kraków
Link do strony indeksu

[090] XV. ECHA MAJOWE. I. Na gałązce wierzbiny Chciałabym się kołysać! Szarem skrzydłem ptaszyny W mgle porannej szlak pisać... I chciałabym błękitną Niezabudki mieć głowę, Lub jak kwiatki, co kwitną, Białe, lila, różowe... Po źródełku, co wzdycha Pod olszniakiem cienistym, Lekka, chyża i cicha, Tańczyć w rąbku śnieżystym... I snuć nici pajęcze W białych palcach na łące — I malować je w tęcze, Albo w słonko wschodzące... W modre, mgliste pierścienie Rzeczułka się rozpryska... Ej, chciałażbym ja z blizka Zmieszać z wodą me tchnienie... I w krwi szybkim obiegu Czuć, jak serce bijące [091] Pcha te fale do brzegu W skręty lekkie, niknące... Białe, giętkie ramiona, Jak ta brzózka szemrząca, Wznieśćbym chciała stęskniona Do srebrnego miesiąca... Lub z gałązką chmielową Objąć drzewo miłośnie, Z przytuloną doń głową Marzyć cicho o wiośnie. Muszka leci i brzęczy, Ponad wodą bąk hula... Niżej maczek zajęczy Złote oczki roztula... Ej, dałażby mi dola Dwa skrzydełka motyle! Lecę w łąki — w las — w pola — I znów wracam za chwilę... Z trawką młodą, zieloną W chłodnej kąpię się rosie... W wieczór głowę znużoną Tulę miękko we wrzosie... I nim oczy odsłonię, Nim sen pryśnie ułudny, Światła, dźwięki i wonie Zwijam w wianek przecudny. II. Zaklinam ciebie, o ty ciemny lesie, Przez ciszę twoją, Zaklinam ciebie, niechaj mnie ukoją Twe szumy! [092] Niechaj jak dziecię rozpłakane, senne I trwogą drżące, Niechaj, jak dziecię, serce bolejące Uciszę!... Tu, jak w świątyni tajnej przyrodzenia, Anioł przelata... Tu, jak w świątyni, dzieli mnie od świata Milczenie. Gibkie kolumny tych dębów i sosen Pod niebo dążą, Gibkie kolumny łączą się i wiążą W arkady... Młoda leszczyna z poszeptem modlitwy Uchyla czoła, Młoda leszczyna uczy drobne zioła Pacierza... I widać ołtarz u góry błękitny Przez drżące liście... I widać ołtarz, gdzie płonie ogniście Dnia gwiazda... Ja spuszczam oczy... Niech szczęśliwi toną W obliczu słońca! Ja spuszczam oczy — źrenica mdlejąca Łzy kryje... I piersią padam na wilgotną ziemię, Na mchy zielone, I piersią padam na zioła zroszone, I płaczę... Strudził mnie uśmiech, przybrany dla ludzi, Tu chcę być sobą... Strudził mnie uśmiech, niezgodny z żałobą Mej duszy! Bogdajem była, jak sosna w gęstwinie, Dziko bujała! Bogdajem była, jako brzoza biała, Samotną... [093] Bogdajem była, jako głogi leśne, Przekwitła marnie! Bogdajem była, jako leśne tarnie, Uwiędła... O lesie ciemny, niech ja się rozwieję W mgły lekkie, sine... O lesie ciemny, niech ja tak przeminę, Jak echo! I niech nade mną perłami zarosi Deszczyk majowy... I niech nade mną słowiki z dąbrowy Zawiodą!... III. Senne róże, białe róże, Dobrej nocy wam! Lśni miesiączek na lazurze Wskróś srebrzystych lam... I zaściela białe łoże W modrych rąbkach fal Wodnym liljom na jeziorze, Zapatrzonym w dal. W lekkich mrokach światłość blada Budzi smętny dzień... W fantastyczną tkankę składa Wiotkich trawek cień... Drży czółenko uwiązane, Jak niewolna dłoń, Żeby plusnąć w wody szklane, W zwierciadlaną toń... Duch, co tęskni, duch, co płacze W tę majową noc, W ściany klatki swej kołacze, Więzów targa moc... [094] Myśl o gwiazdy srebrne trąca, Lecąc w inny świat... Pierś otwiera się milcząca, Jak wieczorny kwiat... Szczęścia, szczęścia, choćby chwilę Przelotną wśród burz, Co skrzydełka ma motyle, Znika z brzaskiem zórz... Choćby tyle, ile rosy W polnym kwiecie drży! Wiosno! ziemio! wy, niebiosy, Szczęścia dajcie mi!... Głos tęsknoty echo budzi W drżących listkach drzew... Cicho!... ciszej! Niech snu ludzi Nie zakłóca śpiew... Mgła się wije po lazurze... Ja na fletni gram... Białe róże, senne róże, Dobrej nocy wam! IV. W wiosenny dzionek — z najrańszym kwiatem Otwarłem oczy: Rąbek srebrzysty mglił się nad światem, Jak sen uroczy... To była lekka, powiewna, drżąca Nocy zasłona, Biała od blasku gwiazd i miesiąca, Rosą sperlona. Przed majestatem wschodniej purpury Spadała w cienie, Obłękitniając w świeże lazury Niebios sklepienie... [095] Lekkich obłoczków świetne kaskady Trysnęły w górę, Z zachodu biorąc cień srebrny, blady, Z wschodu — purpurę. W chwilę — poczęty odgłos hosanny Tony drżącemi Spotężniał w organ — i w hymn poranny Zbudzonej ziemi. Chór dźwięczny, świeży, z gardziołek ptaszych Płynął w błękity Nad ciche strzechy sennych chat naszych, Nad olszyn szczyty... Coś, jak modlitwa — rzewna rozmowa — Zgodne serc bicie... Dźwięk pieszczotliwy, jak lube słowa, Szeptane skrycie... Pod czarem pieśni spadła zasłona, Z cieniów utkana, Którą przyroda jest oddzielona Od stworzeń Pana. — Słyszałem tętna ziemi bijące, Jak serce młode; I wypatrzyłem, źródła szumiące Skąd biorą wodę... Przemówił do mnie kwiat odemknięty, Zielony listek... Gwar traw młodzieńczy — szum lasów święty Pojąłem wszystek. — Myśl ma bujała na skrzydłach ważki Nad wód zwierciadłem; Wtedy i piosnkę wesołej ptaszki Łatwo odgadłem. Ach, czemuż, czemu jej nie słyszeli Przygięci w trudzie, [096] Od troski słabi, od smutku bieli, Ubodzy ludzie?... Wy, co dźwigacie brzemię rozpaczy, Bracia biedacy, Pójdźcie, ja powiem, ta piosnka znaczy: »Śpiewaj przy pracy!« Śpiewaj i chwile umilaj znojne Ducha ochotą, A zejdą z nieba myśli spokojne, Skroń ci oplotą... I nie załamiesz rąk w zniechęceniu Nad gorzką dolą; Śpiewaj, bo piersi zgięte w milczeniu Więdną — i bolą... Łza się uskrzydla i w niebo leci Z nutą piosenki — Aż biednej chaty cienie rozświeci Uśmiech jutrzenki. Pieśń — to jest wstęga błękitna, złota, Co jednym końcem Wiąże człowieka — garść ziemi, błota, Z Bogiem i słońcem; A drugi w cudne łamiąc kontury, Węzłem zamyka Szumiące wody i echa góry I pierś słowika. A wszechświat, jako harfa dźwięcząca, Stoi przed Panem... A wiek po wieku struny potrąca Skrzydłem złamanem... Gdzieś wulkan wojny — gdzieś krwi powodzie, Gdzieś jęków echa... Słuchaj — już milkną... w rannej pogodzie Wschód się uśmiecha. I tylko plamy zostały żrące, Jako rdza czarna, [097] Aż je wypali dni nowych słońce W posiewne ziarna. Śpiewaj, by głos twój, znalezion w chórze, W rachubę wzięto, Kiedy obchodzić Bóg będzie w górze Żniw ducha święto. Wtedy dośpiewasz tej pieśni słowo Wielkie, ostatnie: »Prawda i wiedza jest nam królową, My — duchy bratnie...« Tymczasem niechaj poranne dźwięki Głos twój odbija, Łąkowych dzwonków, ptasząt piosenki: — »Ave Maria!« — V. Nie miejże urazy do mnie, słonko moje, Że ja w blaskach twoich zachmurzona stoję; Nie miejże urazy, słonko brylantowe, Że ja mam łzy w oczach i schyloną głowę. Ty chodzisz po niebie, po błękitnem niebie, Złote chmurki biją gościniec dla ciebie, Zorza cię obrzuca różami jasnemi... Ty chodzisz po niebie, ja — po smutnej ziemi. Gdy oczy otworzysz, blaski dnia się złocą: A ja wstałam czarną, bez rozświtu nocą... Ty wiesz, że gdzie pójdziesz, weźmiesz swe promienie; Ja, choć wołam: »światła!« niosę z sobą cienie. Ty kąpiesz swe czoło w jasnym, cichym zdroju, A ja myśl swą nurzam w falach niepokoju... Ja rozświecam ciernie, ty rozświecasz róże; Ty tylko pogodę, ja widziałam burze.  [098] Droga twoja, słonko, równa, jak pierścionek... Cicho w morzu tonie kończący się dzionek; Nie znasz łez tęsknoty, nadziei uśmiechu, Zachodzisz bez żalu, wschodzisz bez pośpiechu. Ja znam błędne blaski i zaćmienia ducha... Wiem, że dziś to odłam przeszłości łańcucha; Wiem, że jutro wstanie z ścisłością straszliwą, Wczorajszego siewu niosąc krwawe żniwo... Więc drżę i na zachód oczy zwracam z trwogą, I pytam — gdzie idą? czy cienie przemogą Gasnące te blaski? czy wskrzesną o świcie? I pragnę ust tchnieniem utrzymać ich życie... Nie bywasz ty, słonko, w ponurej ciemnicy, Gdzie nędzny skazaniec zamiera z tęsknicy; Nie bywasz, słoneczko, w poddaszu ubogiem, Gdzie ściany wilgotne kostnieją za progiem... Nie widzisz ty nigdy zbrodni, skrytej w cieniu, Nie wiesz, co bezsenna noc mówi sumieniu, I ledwo promyczek pierwszych brzasków blady Zasłyszy żądz mętnych płomienne narady. Nie widzisz ty, słonko, z wysokiego nieba, Jak się sen przedaje za kawałek chleba; Nie widzisz ty matki schylonego czoła Nad kolebką dziecka, co próżno jeść woła. Nie widzisz, jak walczy, upada, zwycięża Ten młody zapaśnik, co uróść chce w męża... Nie widzisz ty, słonko, jak myśl gorejąca Wypala się cicho przy blaskach miesiąca... Nie widzisz, jak we łzach stoi lilja blada... Nie widzisz, jak gwiazda zabłąkana spada... [099] Nie słyszysz szelestu drżącego oddechu I nie znasz pragnienia, ni walki, ni grzechu... Ty królewskie czoło podnosisz w błękity, Nad świat ten złamany, skłócony, rozbity, I nie wiesz, ciskając promieni swych słupem, Że jesteś gromnicą, zatloną nad trupem!... Więc nie miej urazy do mnie, słonko moje, Że ja w blaskach twoich zachmurzona stoję; Nie patrz na mnie z dziwem oczyma złotemi... Ty chodzisz po niebie, ja — po smutnej ziemi!